Öğrenmeyle İlgili Temel Kavramlar (1)
1.Öğrenme : Bireyde, yaşantıları yoluyla edindiği nispeten sürekli ve kalıcı izli davranış değişikliklerine denir. Öğrenme bir davranış değişikliğidir.
Örn: dil öğrenme, gitar çalma, okuma yazma öğrenme
Öğrenme sürecinin temel özellikleri
1.davranışlarda değişim olmaktadır.
2.kalıcı izli davranış olmaktadır.
3.bireyin etkin olması söz konusudur.
4.doğrudan gözlenmez, gözlenen bireyin performansıdır.
5.kişi karşılaşacağı durumlara farklı yaklaşım ve tepki gösterir.
6.davranışın referans çerçevesindeki işaret ve ipuçlarında değişme olmaktadır.
Öğrenme: model alma, pekiştirme, tekrar, yaşantı sonucu meydana gelen değişiklikleri ifade eder.
İnsanın bulunduğu ve yaşantı geçirdiği her ortamda öğrenme gerçekleşir.
2.Yaşantı: bireyin çevresiyle etkileşimleridir. Öğrenme yaşantısı; kalıcı izli davranış değişmesini oluşturan yaşantılardır.
3.Davranış: Organizmanın her türlü etkinliğine davranış denir. Bu etkinlikler açık, gizli, gözlenebilir ya da gözlenemeyen olabilir.
Canlıların davranış şekillerini inceleyen bilim dalı Etoloji’dir.
A)Türüne Göre Davranışlar:
1.Bilişsel Davranışlar: Zihinsel etkinliklerin ağırlıkta olduğu davranışladır.6 kategoride toplanır. Bilgi, kavrama, uygulama, analiz,sentez, değerlendirme.
Bilgilerle ilişkili olan davranışlardır. Örn: bir kavramı tanımlamak. Gösterilen eşyaların isimlerini söylemek. Bir tabloyu açıklamak.
2.Duyuşsal Davranışlar: bir nesne, bir olay veya konuya karşı ilgi ,tutum, tavır ve duygu gibi davranış eğilimlerini içerir. Duyuşsal davranışlar, genellikle belirli şartlar altında belirli seçimler yapma ve kararlar alma eğilimi olarak da tanımlanır.
Ör: bir futbol takımına hayranlık duyma, evde çiçek yetiştirmekten hoşlanma
3.Psikomotor Davranışlar: Belirli fiziksel hareketlerin belli bir sıraya göre doğru, hızlı ve otomatik olarak yapılması sonucunda ortaya çıkan davranış.
Örn: basketbol oynama, yüzme, yemek pişirme.
B) Kazanılma Özelliğine Göre Davranışlar
1.Doğuştan Gelen Davranışlar: Sonradan öğrenilmemiş davranış biçimlerine doğal davranış denir. Öğrenme ürünü değildir. İki tür davranış vardır.
a) Refleks: Organizmanın uyarıcıya karşılık koyduğu ani ve irade dışı davranışlardır.
Otomatiktir ve vücudumuzu tehlikelere karşı korur.
İsteyerek yapılan davranışlara göre daha basit ve hızlıdır.
Reflekslerin üç temel özelliği: doğuştan gelir, içsel veya dışsal bir uyarıcısı vardır.basit bir tepkidir.
Örn: nefes alma,yutma,emme,irkilme,göz kırpma
b)İçgüdü: Doğuştan getirilen türe özgü davranış örüntüleri. İnsanlarda içgüdü yoktur. İçgüdüye
benzer davranışlar vardır.
Örn: cinsellik,saldırganlık,annelik.
İçgüdünün 4 özelliği: 1. doğuştan gelir.
2. türe özgü davranışlardır.
3. bir türün bütün üyelerinde bulunur.
4. karmaşık bir davranış örüntüsüdür.
Örn: örümceğin ağ yapması, kuşların göç etmesi,arıların bal yapması
Refleksler ve içgüdüler
1. refleksler ertelenebilir, içgüdüler ertelemez.
2. refleks basit bir davranış, içgüdü karmaşık bir davranış
3. insanlarda içgüdü yoktur,içgüdüsel davranışlar vardır.
2.Geçici Davranışlar: Alkol, ilaç, hastalık vb. sonucu ortaya çıkan davranışladır. Örn: uyurgezerlik,uykusu gelen çocuğun huysuzlanması
3.Sonradan Kazanılan Davranışlar: Öğrenme ürünü olan davranışlardır. İstendik ve istenmedik davranışlardır. İki türlü kazanılır.
a)Planlı Eğitim Yoluyla: İstendik niteliktedir. Ör: okullarda kazanılan akademik bilgiler,okuma yazma.
b)Gelişigüzel Kazanılan Davranışlar: Hem istendik hem de istenmedik olabilir. Ör:kopya çekme,yalan söyleme, küfür etme.
4.Performans: Yeteneğin,eğitimin ve tecrübenin bir araya gelmesidir.
Öğrenme ile performans arasındaki farklar
- öğrenme performansı oluşturan unsurlardan sadece biridir.
- Performans doğrudan gözlenip ölçülebilir,öğrenme doğrudan ölçülemez.
- Performans, organizmanın ne yaptığını gösterir. Öğrenme organizmanın ne yapabileceğini ifade eder.
5)Uyarıcı:Duyu organlarını harekete geçiren ve tepkiye yol açan herhangi bir nesne ya da enerjiye denir. İçsel ve dışsal olabilir.
6)Tepki(Davranım): Uyarıcıların organizmayı etkilemesi sonucu organizmanın gösterdiği davranışlardır.
7)Karşılık: Organizmanın uyarıcıya göstermiş olduğu tepkinin sonucu. 3 şekilde olur.1. pekiştirme 2. ceza 3. görmezden gelme.