Öğrenmeyle İlgili Temel Kavramlar (2)
Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler
1.Öğrenenle ilgili faktörler
2.Öğrenme süreci ile ilgili faktörler
3.Öğrenme malzemesi ile ilgili faktörler.
Öğrenenle İlgili Faktörler
1.Türe Özgü Hazıroluş: organizmanın istenilen davranışı gösterebilmesi için gerekli biyolojik donanıma sahip olması.
Ör: insan uçmayı öğrenemez, ama kuşlar uçabilir.
2.Olgunlaşma: organizmanın içinde var olan yeteneklerin kendiliğinden gelişmesine ve varabileceği düzeye varmalarına denir.
Ör: iki aylık bebek yürüyemez, çünkü o olgunluğa erişmemiştir.
3.Yaş: bireyin içinde bulunduğu yaş döneminin öğrenme üzerinde etkisi vardır.
4.Zekâ: bireyin çevresine uyum sağlayabilme gücüdür.
5. Genel Uyarılmışlık Hali: uyarılmışlık düzeyi bireyin dışarıdan gelen uyarıcıları alma derecesidir. Organizmanın istenilen öğrenmeyi sağlayabilmesi için hazır ve tetikte bulunmasıdır.
Örnek: aşırı kaygılı bir öğrenci ders çalışmak için gerekli olan dikkati toplayamaz. Yatakta, tv başında ders çalışmak öğrencinin genel uyarılmışlık haline girmesini olumsuz etkiler.
6.Kaygı: geleceğe ilişkin olumsuz düşüncelerdir. Örnek: bir sınava aşırı yüklenme ya da baskı altında hazırlanan çocukların sınav başarıları muhtemelen düşecektir.
7.Güdülenme: güdü, organizmayı etkileyerek bir amaç için harekete geçiren durumdur. Güdüler organizma içindeki ihtiyaçlardan doğar ve bu ihtiyaçların giderilmesi için organizmayı harekete geçirir.
Güdülenme: dürtü ve güdülerin etkisiyle bir davranışı başlatma sürecidir. Örnek: sınıfı geçtiğinde b.sayar alınacağını bilen çocuk derslerinde başarılı olmaya daha çok güdülenir.
Güdülenme; davranışın yönünü, şiddetini, kararlılığını belirler.
a)içsel güdülenme: kişinin kendi kendini güdülemesi. Örn: öğrenci hoşuna gittiği için kitap okur.
b)dışsal güdülenme: organizma dış etkenlerin etkisiyle harekete geçer. Örn: öğrenci öğretmenin gözüne girmek için ders çalışır.
c) birincil güdüler: doğuştan var olan ya da olgunlaşmayla ortaya çıkan güdüler. Örn: susadığımızda ağzımız kurur ve su aramaya başlarız.
d)ikincil güdüler: öğrenme yoluyla kazanılır. Örn: bir öğrenci başarılı olmak ister. Bu yüzden zamanının çoğunu çalışarak geçirir.
Öğrenmede güdülerin önemi
1.Güdüler davranışı oluşturan en önemli etkendir.
2.Pekiştirme için gereklidir. Davranışın sürdürülmesini ve tekrarını sağlar.
3.Davranış değişikliğini denetler.
8.Dikkat: bilincin bir noktada toplanması. Örn: bu konudan çok soru çıkar, ifadesi sınava hazırlanan bireyin dikkatini o noktaya toplar.
9.Öğrenmenin Transferi (aktarma) : önceki öğrenilenlerin yeni öğrenmeleri etkilemesi durumuna denir. Örn: matematik dersinde öğrendiklerimizi bakkalda alışveriş yaparken kullanırız. Olumlu ve olumsuz olmak üzere iki türlü.
a)olumlu aktarma: önceki öğrenmelerin sonraki öğrenmeleri kolaylaştırdığı durum. Örn: bisiklet sürmeyi bilen genç motosiklet sürmeyi kolaylıkla öğrenir.
b)olumsuz aktarma : sonraki öğrenmeyi, önceki öğrenmelerin zorlaştırması. Ör: iki parmak ile daktilo yazmayı öğrenen birey, on parmak ile yazmaya çalıştığında zorlanır. Ya da yavaş yazar. Q klavye bilen birinin F klavyeyi öğrenmekte zorlanması
10.Fizyolojik durum: öğrenme için sağlıklı bir fizyolojik durum gereklidir.
11. Bireysel faklılıklar: zekâ, ilgi, yetenek, tutum, kişilik özellikleri gibi farklılıklar öğrenmeyi etkiler.
Öğrenme Süreci İle İlgili Faktörler
1.Konunun Yapısı: bazı konular vardır ki bütün halinde öğrenilmesi gerekir, bazılarının da içeriğinin parçalara bölünerek öğrenilmesi gerekir. Ör: bir kitabi okumaya başlamadan önce içindekiler kısmına bakılır.
2.Öğrenmeye Ayrılan Zaman: öğrenen bireyler arasında konunun öğrenilmesine ayrılan zaman bakımından farklar vardır. Bunlar toplu ve aralıklı öğrenmedir.
a) aralıklı öğrenme: ahmet bir ay sonraki tarih sınavına günde 1 saat çalışarak hazırlanırsa bu aralıklı öğrenmedir. Bilgi uzun süre kalır, unutmaya dirençlidir.
b) toplu öğrenme: sadece sınava 1 gün kala çalışan öğrenciler bu gruba girer. Sınavda başarılı olunur ancak öğrenilen bilgi kısa sürede unutulmaktadır.
3.Aktif Katılım: organizmanın öğrenilecek olanla etkileşim içinde olması, öğrenme çabasına girmesidir. Bu etkileşim okuma yazma dinleme anlatma şeklinde olabilir.
4.Geribildirim: Sonuçların bilgisidir. Öğrenme sürecinde öğrencilere düzenli olarak geribildirim sağlanmalıdır. Ör: ders sırasında öğrenciye verilen her türlü tepki, sınav sonuçlarının açıklanması. Geribildirimim en etkili kullanıldığı öğretim tekniklerinden biri programlı öğretimdir.
