Temel İşlevlerine Göre Rehberlik
a- Uyum sağlayıcı: Bu model, bireysel psikolojik danışma ve vak’a incelemesi sonucunda elde edilen verileri değerlendirmeye ağırlık veren bir rehberlik anlayışıdır. Rehberliğin amacı, bir güçlüğü, bir sıkıntısı olan ya da uyum sağlayıcı yeni davranışlar geliştirmesi için gerekli önlemleri almaktır. Bireyin psikolojik durumu dikkate alınmakla birlikte mevcut ortama uyum sağlamasına yardımcı olunmaktadır.
b- Yöneltici (yönlendirici): Bu rehberlik modelinde danışmanın çalışmaları yöneltici, probleme yönelik, dışarıdan değerlendirici, toplumun ihtiyaç ve çıkarlarına ağırlık veren, objektif verilere dayanan, tek yönlü ve uzmanlaşmış işlemler bütünü olarak görülebilir. Ölçme araçlarından elde edilen veriler yorumlanarak birey hakkında bir karara varılır. Daha çok mesleğe yöneltme alanında kullanılır.
c- Ayarlayıcı: Okulda öğrencilerin öğretim programlarını hazırlamalarında nitelikli programlar geliştirebilmeleri için verilen yardımları kapsamaktadır. Rehberliğin işlevi, öğrencilerin eğitimden en üst düzeyde verimi alarak en iyi biçimde yetiştirilebilmeleri için uygun programların düzenlenmesinde ilgililere yardım etmektir.
d- Geliştirici: Bireysel ve grupla yapılan psikolojik danışma hizmetleri ve derslerde geçirilen yaşantılar yoluyla bireyin benliğini ve çevresini daha iyi tanımasına ve bu ikisi arasındaki ilişki kurabilme gücünü geliştirmesine yardımcı olunur. Gelişim rehberliği olarak bilinen bu model rehberliği eğitici, sürekli, bireysel doyuma önem veren çok yönlü bir yardım olarak görerek bu yardımı uzman liderliğinde çok değişik kişi ve kurumların sağlayabileceği görüşünü benimsemiştir.
e- Önleyici: Öğrencilerin zararlı alışkanlıklar, istenmedik davranışlar vb. kazanmalarını önlemek amacıyla yürütülen rehberlik hizmetleridir. Amaç öğrencide davranış kalıbı oluşmadan önce gerekli önlemlerin alınmasını sağlamaktır. Klasik rehberlik anlayışında acil yardıma yönelik psikolojik danışma ve rehberlik gereksinimi, bireyin içinde bulunduğu duruma ve gelişim düzeyine bağlı olarak ortaya çıkan bir kriz halinde ve acil durumlarda yardım etmek ve gereksinimlerini karşılama yaklaşımıdır. Annesini, babasını, sevdiği birisini, arkadaşını kaybetmek, kriz yaratan hastalık, ana-babasının boşanmaları gibi örseleyici yaşantılarda yapılan acil yardımlar bunlar arasında sayılabilir. Yeni rehberlik anlayışında kriz durumlarında yardımın yanında önleyici rehberlik tekniği de uygulanmaktadır.
f- Tamamlayıcı: Bu anlayışta rehberlik hizmetleri okuldaki eğitim ve öğretim hizmetlerinin tamamlayıcısı ve bütünün bir parçası olarak görülür. Öğrencilerinin okulla uyumu ve derslerdeki başarılarını artırıcı yönde etkinliklere yönelik hizmetler bu alanın kapsamına girebilir.
Bilgi Eğitim Bilimleri, Psikolojik Danışma, Rehberlik ayarlayıcı rehberlik, geliştirici rehberlik, önleyici rehberlik, tamamlayıcı rehberlik, Temel İşlevlerine Göre Rehberlik, Uyum sağlayıcı rehberlik, yöneltici, yönlendirici
Eğitim Alanında Öğretim Basamaklarına Göre Rehberlik
a- Okul öncesi eğitim
b- İlköğretim
c- Ortaöğretim
d- Yükseköğretim
Rehberlik hizmetleri belirtilen öğretim basamaklarına göre verilirken farklı öğretim kademelerindeki öğrencilerin kişisel gerçekleşim gereksinimlerini dikkate alarak düzenlenir. Buna göre her dönemin gelişim özelliklerine göre rehberlik etkinlikleri uygulanır. Kısaca özetlenecek olursa;
Okul Öncesi Eğitim Dönemi Rehberlik Hizmetleri
Kişisel rehberlik alanında çocuğa gelişim dönemi özelliklerine uygun olarak; sosyalleşmesi, kendini anlama ve keşfetmesi, güçlü ve sınırlı yönlerini kavraması, kendini kabul eden bağımsız ve kendine güvenen bir kişilik edinmesi, karar verme becerisi kazanması, cinsel kimliğini kavraması ve duygularını ifade edebilmesi yönünde hizmet verilir.
Bu yaş çocuğu için öncelikli eğitsel rehberlik hizmeti okula uyumun sağlanmasıdır. Bununla birlikte ihtiyaçların karşılamayı öğrenme, okulu, öğretmeni ve arkadaşların sevme, okuma-yazma, matematik gibi temel öğrenme becerilerine ilgi duyma, resim-müzik-spor gibi özel yeteneklere yönelik etkinliklerden hoşlanma, okul kurallarını benimseme, konuşma ve ifade becerisini geliştirmesi amaçlanır.
Mesleki rehberlik alanında kazandırılması hedeflenen davranışlar içinde önceliği çocukta mesleki gelişim açısından var olan eksik yada yanlış kazanımların düzeltilmesi ya da tamamlanması alır. Bu dönemde çocuğa eğitim, iş ve meslek dünyası hakkında bilgi edinme, keşfetme ve tanıma fırsatları sağlanmalıdır. Hedeflere ulaşması için gerekli öğrenme yaşantıları ve aktif olma fırsatı sağlanmalıdır. devamını oku…
Bilgi Eğitim Bilimleri, Rehberlik İlköğretim, Kurumların Niteliklerine Göre Rehberlik, Okul öncesi eğitim, Okul Öncesi Eğitim Dönemi Rehberlik, Ortaöğretim, Psikolojik Danışma, Rehberlik Hizmet Çeşitleri, Yükseköğretim
Kurumların Niteliklerine Göre Rehberlik
a- Eğitim Alanında: En yaygın uygulama alanıdır. Örgün ve yaygın eğitimin yapıldığı tüm kurumlarda uygulanır. Eğitim alanında yapılan rehberlikte amaç, bireyin yetenekleri, ilgi ve ihtiyaçlarını tanıması ve böylece sağlıklı kararlar alarak bir bütün olarak gelişmesinde yardımcı olmaktır.
b- Sağlık Kurumlarında: Sağlık alanında koruyucu sağlık hizmeti olarak rehberlik etkinlikleri yürütülmektedir. İnsanlara sağlığını koruyucu temel bilgiler edinmesi, sağlık kurumlarından etkin bir şekilde yararlanması yönünde rehberlik hizmetleri verilmektedir. Sağlık ocağı, sağlık evi ve ana çocuk sağlığı gibi sağlık kurumlarında özellikle psikiyatri bölümlerinde ve ruh sağlığı merkezlerinde psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri benimsenmiştir. Bu kurumlarda duygusal sorunlara yönelik psikoterapi uygulamaları yönünde hizmet verilir.
c- Sosyal Yardım Kurumlarında: Bu kurumlar içinde korunmaya muhtaç çocuklara yönelik çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, , yaşlılara yönelik huzur evleri ve rehabilitasyon merkezleri, özürlü bireylerle ilgili rehabilitasyon merkezleri yer alır. Bu merkezlerde psikolojik danışma hizmetleri yürütülür.
d- Endüstri Alanında: İş görenlere yönelik psikolojik yardım hizmetleri yürütülür. Bu tür hizmetlere ihtiyaç, işlerin çeşitlenerek karmaşık hale gelmesi ile çalışanlarda doğan bir takım uyumsuzluklar sonucu belirmiştir. Bu alanda işçilere iş hayatında stresin getirdiği sorunları ve uyumsuzlukları gidermeye dönük rehberlik hizmetleri verilmektedir.
e- Ordu-ceza ve tutuk evleri: Günümüzde bu kurumlarda da psikolojik yardım hizmetleri giderek yaygınlaşmaktadır. Kişi ve yakınlarına gerekli alanlarda psikolojik yardım hizmetleri verilmektedir.
Bilgi Eğitim Bilimleri, Rehberlik Kurumların Niteliklerine Göre Rehberlik, Psikolojik Danışma, Rehberlik Hizmet Çeşitleri
Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmet Çeşitleri:Hizmetlerin Verildiği Birey Sayısına Göre Rehberlik
Rehberlik alanında farklı ölçütler dikkate alınarak değişik sınıflandırmalar yapılmaktadır. Bu ölçütlere göre yapılan sınıflandırmalar rehberlik hizmetlerinin daha ayrıntılı anlaşılması içindir. Bu ölçütler arasında en yaygın olanı rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin; birey sayısına, kurumların niteliğine, eğitim alanına, temel işlevlerine ve problem alanlarına göre sınıflandırılmasıdır.
1) Hizmetlerin Verildiği Birey Sayısına Göre Rehberlik
Birey sayısı ölçüt alındığında rehberlik hizmetleri bireysel rehberlik-bireysel psikolojik danışma; grupla rehberlik-grupla psikolojik danışma şeklinde ayrılır. Bu rehberlik hizmetlerinin özelliklerini aralarındaki farklılıklara göre tanımlayacak olursak:
a- Bireysel rehberlik- Bireysel psikolojik danışma
Bireysel rehberlik ile bireysel psikolojik danışma arasındaki farklar;
1. Bireysel rehberlik ile bireysel psikolojik danışma birbirini destekler, kolaylaştırır ve tamamlar. Ancak, öğrencilerin özellik ve ihtiyaçlarına, eldeki uzman, zaman ve malzeme olanaklarına göre farklılık gösterir. Öğrencilerin daha derindeki tutum, değer, duygu, inanç gibi içselleştirilmiş yönlerine inebilmek için bireysel rehberlik hizmetinden yararlanılır. Bireysel psikolojik danışma ise daha çok zihinsel düzeyde kişiliğin bilinçli seziş, kavrayış ve kontrole yatkın yönlerine dönüktür.
2. Bireysel rehberlikte danışanların uygun seçimler yapabilmeleri ve gerçekçi kararlar alabilmeleri için olgusal bilgiler üzerinde durulur. Bu nedenle hizmet mutlaka psikolojik danışma uzmanlarınca yerine getirmelidir. Bireysel psikolojik danışmada ise bilgi verme hizmetleri gerekli ilkelere uymak koşulu ile öğretmenler tarafından da yerine getirilebilir.
b- Grup rehberliği- Grupla psikolojik danışma:
Grup rehberliği ile grupla psikolojik danışma arasındaki farklar genellikle rehberlik ile psikolojik danışma arasındaki farklardır. Bunlar; devamını oku…
Bilgi Eğitim Bilimleri, Rehberlik Birey Sayısına Göre Rehberlik, Grup rehberliği, Grupla psikolojik danışma, Psikolojik Danışma ve Rehberlik, Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmet Çeşitleri
2)PSİKOLOJİK DANIŞMA: Hizmetin kapsamı; bireyin karar verme ve problem çözme ihtiyaçlarını karşılayarak gelişim ve uyumunu sürdürmesine yardımcı olmak amacıyla bireyle yüz yüze psikolojik yardım ilişkisi kurmaktır. Bireyin mesleki eğitsel ve kişisel olan tüm problemleri hakkında daha çok bilinçlenerek kendine en uygun ve gerçekçi bir çözüm bulmasına yardım edilmektedir.
Psikolojik Danışma Hizmetlerinde Benimsenmesi Gereken İlkeler
a-Demokratik bir ortamda insancıl anlayışla sunulmalıdır.
b-Bireylerin ihtiyaç duyduğu ve bu yardımdan bir yarar sağlayacağına inandığı her konuda verilebilir.
c-Yüz yüze, karşılıklı bir psikolojik ilişki kurulmalıdır.
d-Psikolojik ilişki karşılıklı saygı, güven, samimiyet, içtenlik ve gönüllülük esasına dayanmalıdır.
e-Psikolojik yardım alan danışanlar normal birer insan olarak kabul edilir ve her konuda tüm bireylere açık olarak sunulmak durumundadır.
f-Bireyleri eleştirme, yargılama ve değerlendirmenin kesinlikle yeri olmadığı gibi, kendisi hakkında karar alma ve kendisine yön verme hak ve sorumluluğu danışanların kendilerine bırakılmalıdır.
g-Psikolojik danışma ilişkisi gizli, özel ve profesyonel bir ilişkidir.
h-Psikolojik danışma hizmetleri sürekli olmalıdır. devamını oku…
Bilgi Eğitim Bilimleri, Psikolojik Danışma, Rehberlik kpss psikolojik danışma, kpss rehberlik, Psikolojik Danışma, Psikolojik Danışma Hizmetleri, Psikolojik Danışma Hizmetlerinde Benimsenmesi Gereken İlkeler
1)Bireyi Tanıma: Bireyin Yetenekleri, özellikleri güçlü ve sınırlı yönleri, beklenti ve idealleri, ailevi koşulları, başarı durumu, ilgileri hakkında bilgi toplanır. Bireyi tanımada ki amaç, bireyin kendisini tanıması, kendi özellikleri hakkında bilinçlenmesini sağlamaktır.
Bireyi tanımada bilinmesi gereken yönler; bireyin sağlığı, yetenekleri, ilgileri, akademik başarısı, kişilik özellikleri, benlik tasarımı ve çevresidir.
Yetenek: Eğitim yolu ile bilgi ve beceri kazanma gücünün karakteristik belirtisi sayılan özellikler bütünü olarak tanımlanmaktadır.
Yetenek çeşitleri;
1. Sözel yetenek (a-Sözel akıcılık b-Sözel akıl yürütme)
2. Sayısal yetenek (a-Hesaplama b-Sayısal akıl yürütme)
3. Şekil-uzay yeteneği (a-Şekil algısı b-Uzay ilişkilerini görebilme)
4. Renk algısı
5. Bellek
6. Ayrıntıyı algılama
7. Mekanik yetenek
8. El becerisi
9. Parmak becerisi
10. El-göz işbirliği olarak sıralanabilir.
İlgi: Bir nesne ya da faaliyete karşı, kısıtlayıcı koşullara karşın oldukça sürekli bir bağlanma durumu.
Benlik tasarımı: Kişinin kendisini nasıl gördüğü (algıladığı). devamını oku…
Bilgi Eğitim Bilimleri, Rehberlik Benlik tasarımı, Bireyi Tanıma, Bireyi Tanıma Hizmetleri, Bireyi Tanıma Hizmetlerinin İlkeleri, Bireyi Tanımada Kullanılan Özel Teknikler, Dereceleme ölçekleri, gözlem, İlgi, Kimdir bu Tekniği, kpss rehberlik, kpss rehberlik servisleri, Özel Teknikler, Yetenek, Yetenek çeşitleri
- Psikonalitik Yaklaşım: Kurucusu Freud’dur. Psikonalitik yaklaşıma göre insan dünyaya gelirken, id’in doyumuna yönelik insan enerjisi ile dünyaya gelir. İnsanın doğasında temel olan bu güç, kişinin oral, anal ve fallik dönemlerinde makul bir doyum düzeyine ulaşmasını gerektirir. Bu doyum düzeyine ulaşma sonucunda kişini id, Ego ve Süperego olarak adlandırılan biyolojik, psikolojik ve sosyal benliği arasında denge kurulur. Uygulanan tedavi yöntemi serbest çağrışım, rüya analizidir. Kişinin geçmiş yaşantılarının önemli yer tuttuğu danışma hizmetleri süresince uygulanan yöntemler psikoanaliz olarak adlandırılır.
- Davranışçı Yaklaşım: İnsanın doğasında doğuştan getirilen birkaç refleks vardır. Bu refleksler çevre uyarıcıları ile koşullanabilir. Kişiye verilen pekiştirmeler doğru davranışı güçlendirici veya yanlış davranışı bastırıcı durumda ise ve çevrede doğru davranışları sergileyen örnekler görülüyorsa bireyin olumlu tepkileri genişlemektedir. Uygun davranışlar genelleme ve ayırt etme olayları ile daha da genişlemektedir. Ruh sağlığının bozukluğu ise uyumlu tepkilerin azlığı olduğu kadar olumlu tepkilerin aşırılığı da olabilmektedir. Buradan da anlaşılacağı gibi yaklaşımda görünmeyen öğeleri ile insanın anlaşılmasının mümkün olmayacağı insanın ancak görünen davranışlarının gözlenmesi sonucu anlaşılacağı savunulmaktadır. Bu yaklaşımın en önemli temsilcileri Pavlov, Wolfe, Thorndike, Skinner, Watson’dur.
- Varoluşçu ve İnsancı Yaklaşım: Yaklaşımın en önemli temselcileri Maslow ve Rogers’tir. İnsancı yaklaşım varoluş felsefesinin temelleri üzerine kurulduğundan iki yaklaşım birlikte anılmaktadır. Bu yaklaşıma göre insan bağımsız, amaca yönelik, eşsiz ve genelde iyi bir doğa ile dünyaya gelir. Kendini gerçekleştirme başkaları ile yakın ilişki kurabilme ve yaşamı anlamlı bulma sağlıklılık işaretidir. Bunların yokluğu sağlıksızlıktır. Sağlığa götüren koşullar kişinin temel ihtiyaçlarının doyumu, bağımsızlığının engellenmemesidir. Psikolojik sağlığın en önemli ölçütlerinden birisi bireyin kendini gerçekleştirme yonda elde ettiği başarıdır.
Bilgi Eğitim Bilimleri, Psikolojik Danışma carl rogers, eğitim bilimleri psikolojik danışma, freud, maslow, pavlov, Psikolojik Danışma, Psikolojik Danışma Kuramları, skinner, Thorndike, watson
