Psikolojik Danışma Rehberlik Hizmet Çeşitleri:Eğitim Alanında Öğretim Basamaklarına Göre Rehberlik
Eğitim Alanında Öğretim Basamaklarına Göre Rehberlik
a- Okul öncesi eğitim
b- İlköğretim
c- Ortaöğretim
d- Yükseköğretim
Rehberlik hizmetleri belirtilen öğretim basamaklarına göre verilirken farklı öğretim kademelerindeki öğrencilerin kişisel gerçekleşim gereksinimlerini dikkate alarak düzenlenir. Buna göre her dönemin gelişim özelliklerine göre rehberlik etkinlikleri uygulanır. Kısaca özetlenecek olursa;
Okul Öncesi Eğitim Dönemi Rehberlik Hizmetleri
Kişisel rehberlik alanında çocuğa gelişim dönemi özelliklerine uygun olarak; sosyalleşmesi, kendini anlama ve keşfetmesi, güçlü ve sınırlı yönlerini kavraması, kendini kabul eden bağımsız ve kendine güvenen bir kişilik edinmesi, karar verme becerisi kazanması, cinsel kimliğini kavraması ve duygularını ifade edebilmesi yönünde hizmet verilir.
Bu yaş çocuğu için öncelikli eğitsel rehberlik hizmeti okula uyumun sağlanmasıdır. Bununla birlikte ihtiyaçların karşılamayı öğrenme, okulu, öğretmeni ve arkadaşların sevme, okuma-yazma, matematik gibi temel öğrenme becerilerine ilgi duyma, resim-müzik-spor gibi özel yeteneklere yönelik etkinliklerden hoşlanma, okul kurallarını benimseme, konuşma ve ifade becerisini geliştirmesi amaçlanır.
Mesleki rehberlik alanında kazandırılması hedeflenen davranışlar içinde önceliği çocukta mesleki gelişim açısından var olan eksik yada yanlış kazanımların düzeltilmesi ya da tamamlanması alır. Bu dönemde çocuğa eğitim, iş ve meslek dünyası hakkında bilgi edinme, keşfetme ve tanıma fırsatları sağlanmalıdır. Hedeflere ulaşması için gerekli öğrenme yaşantıları ve aktif olma fırsatı sağlanmalıdır.
İlköğretim Dönemi Rehberlik Hizmetleri
Bu dönemde verilecek kişisel rehberlik hizmetlerinin kapsamı öğrenci gelişim özelliklerine göre belirlenir. 6-15 yaş arasını kapsayan bu dönemde bireyin kazanması gereken gelişim görevleri arasında, kendine özgü değerler sistemi geliştirmesi, soyut düşünme yeteneğini kazanması, fiziksel ve sosyal çevreye uyum sağlaması, cinsel kimlik rollerin uygun davranması gelir.
Eğitsel rehberlik kapsamında bu dönem çocuğuna kazandırılacak hedef ve davranışlar: Okulu ve birimlerini tanıma, okulun ve sınıfın kurallarını öğrenme ve uygulama, yönergeleri izleme, etkin çalışma yöntemlerini kavrama, not tutma, aktif dinleme, hızlı ve etkili okuma, hafızayı güçlendirme, ilgi ve yeteneklerini değerlendirme, üst eğitim kurumları hakkında bilgi edinme, karar verme, plan yapma ve yürütme becerilerin geliştirmesi yönünde rehberlik etkinlikleri düzenlenir.
Mesleki rehberlik alanında çocukta bu dönemde başarılması amaçlanan en önemli gelişim görevi, farklı yaşantılar içindeki bireyin kendini ve meslekleri araştırmasına yardımcı olmaktır. Bu dönemde çocuğa kendi ilgi, yetenek ve özelliklerini tanıması ve meslekler dünyasını araştırması, keşfetmesi ve bilmediği yönlerini görmesinde yardımcı olunur. Bu dönemde çocuğun ya da gencin bir meslek tercihi yapması değil, onun mesleki gelişimiyle ilgilenmek amaçtır.
Ortaöğretim Dönemi Rehberlik Hizmetleri
Kişisel rehberlik açısından ortaöğretim dönemi ergenlik çağını kapsadığı için üzerinde en çok durulan dönemdir. Bu dönemde gence; kendi cinsinin psiko-sosyal, biyolojik rolüne uygun davranış geliştirmesi, vicdan ve ahlak anlayışı kazanması, fiziksel ve fizyolojik değişmeleri kabul etmesi, toplumsal gruplar içinde kendi rolünü öğrenmesi yönünde rehberlik hizmetleri verilir.
Bu dönemin eğitsel rehberlik hizmetleri, ilköğretimden geçişte ortaya çıkabilecek uyum güçlüklerini gidermeye, lise yıllarında etkin ve başarılı olmasına, eğitsel tercih ve planlar yapmasına ve öğrenciye üniversite sınavlarına hazırlamaya yönelik çalışmaları kapsar.
Genellikle 15 – 18 yaşlar arasını kapsayan bu dönemde gence mesleki rehberlik alanında kendisinden beklenen mesleki olgunluğa ulaşmasında yardımcı olunur. Gencin kendisi ve meslekler hakkında oluşturduğu algılara dayanarak, bilgilerini değerlendirmesi, eşleştirmesi; birine uydurarak geleceğe ilişkin mesleki kararlar oluşturmasına yardımcı olunur.
Yükseköğretim Dönemi Rehberlik Hizmetleri
Bu dönemde genel olarak yapılacak rehberlik hizmetleri; öğrencilerin, zihinsel, duygusal ve sosyal yönden en üst düzeyde gelişmesine yardımcı olmak bununla birlikte, öğrenim sürecinde ortaya çıkabilecek olan problemlere yönelik “önleyici” çalışmalar yapmak şeklinde özetlenebilir.